Bycast to materiał składający się z dwoiny skórzanej (niższej warstwy skóry właściwej) pokrytej grubą, sztuczną warstwą poliuretanu, która nadaje mu jednolity wygląd, kolor i połysk. Choć w nazwie często pojawia się słowo „skóra”, z perspektywy rzemieślnika jest to produkt o właściwościach bliższych tworzywu sztucznemu niż prawdziwej, licowej skórze. Jego zrozumienie jest kluczowe, ale głównie po to, by świadomie go unikać w projektach kaletniczych, które mają cechować się trwałością i szlachetnością. Bycast powstał jako sposób na ekonomiczne wykorzystanie części skór, które nie nadawały się do produkcji galanterii wysokiej jakości.
Charakterystyka
Główną cechą bycastu jest jego dwuwarstwowa budowa, która determinuje wszystkie jego właściwości. Podstawą jest dwoina, czyli warstwa skóry pozostała po odcięciu najcenniejszej części – lica. Dwoina ma luźną, włóknistą strukturę, przypominającą zamsz, i brakuje jej gęstych, zwartych włókien kolagenowych, które zapewniają skórze licowej wytrzymałość na rozciąganie i uszkodzenia. Sama w sobie jest materiałem tanim i o niskiej wartości użytkowej. Aby nadać jej wygląd skóry, na jej powierzchni laminuje się na gorąco warstwę kolorowego poliuretanu (PU). Warstwa poliuretanu jest tu jak gruba, plastikowa tapeta nałożona na skórzaną ścianę – całkowicie zakrywa jej naturalną strukturę, niedoskonałości, ale też wszystkie jej szlachetne cechy.
Wizualnie bycast jest łatwy do zidentyfikowania, gdy wiesz, na co patrzeć. Jego powierzchnia jest nienaturalnie jednolita i gładka, często z wysokim, syntetycznym połyskiem. Jeśli widoczny jest na nim jakiś wzór „skóry”, jest on płytki, regularny i powtarza się na całej powierzchni – to efekt wytłoczenia go na warstwie poliuretanu. Prawdziwa skóra licowa zawsze ma drobne nieregularności: blizny, zmarszczki, różnice w fakturze, które są świadectwem jej naturalnego pochodzenia. W dotyku bycast jest zimny i „tępy”, trochę jak cerata. Nie ma tej charakterystycznej, ciepłej i organicznej w dotyku faktury, co prawdziwa skóra. Zamiast naturalnego zapachu garbowanej skóry, wydziela on woń chemiczną, przypominającą plastik lub klej.
Z perspektywy kaletnika, właściwości użytkowe bycastu są praktycznie zerowe. Warstwa poliuretanu tworzy nieprzepuszczalną barierę, która uniemożliwia jakąkolwiek pracę z materiałem. Nie da się go farbować farbami do skór, takimi jak Fiebing's Pro Dye, ponieważ pigment nie ma jak wniknąć w strukturę. Oleje, woski i balsamy również pozostaną na powierzchni jako tłusta, klejąca warstwa. Tłoczenie wzorów czy rzeźbienie nożem obrotowym jest niemożliwe – poliuretan popęka lub się odklei, a włóknista dwoina pod spodem nie utrzyma żadnego detalu. Największym problemem jest jednak wykończenie krawędzi. Próba polerowania z Tokonole skończy się fiaskiem, ponieważ luźne włókna dwoiny będą się strzępić, a poliuretan może się topić od tarcia. Jedyną metodą jest malowanie krawędzi grubą warstwą farby, ale i tu przyczepność między warstwami jest słaba, co grozi rozwarstwieniem.
Zastosowania
Bycast nie jest materiałem, który świadomie wybiera się do rzemieślniczych projektów. Jego zastosowania ograniczają się niemal wyłącznie do masowej, niskobudżetowej produkcji, gdzie liczy się przede wszystkim niski koszt i uzyskanie „efektu skóry” przy minimalnym nakładzie finansowym. Znajomość tych zastosowań pomaga w identyfikacji materiału i uniknięciu pomyłki przy zakupie gotowych wyrobów.
- Tanie meble tapicerowane. To najczęstsze środowisko występowania bycastu. Sofy, fotele, krzesła i pufy obite tym materiałem są często mylnie opisywane jako skórzane. Niska cena jest głównym wabikiem, jednak ich żywotność jest bardzo ograniczona – w miejscach zginania i naprężeń poliuretan szybko pęka i łuszczy się, odsłaniając nieestetyczną dwoinę.
- Niskobudżetowa galanteria. Torebki, portfele i paski z sieciówek odzieżowych często wykonane są z bycastu. Pozwala to na produkcję akcesoriów o jednolitym wyglądzie w dużej skali i niskiej cenie.
- Elementy obuwia. Czasem można go spotkać w tańszych butach, zazwyczaj na elementach mniej narażonych na pracę i zginanie, jak np. cholewka w jej górnej części czy język.
- Galanteria biurowa i gastronomiczna. Tanie okładki na notesy, podkładki na biurko, a także karty menu w restauracjach to kolejne przykłady. Materiał jest łatwy w czyszczeniu (przynajmniej na początku) i tani w produkcji.
- Wnętrza samochodowe. W najtańszych wersjach wyposażenia samochodów bycast może być używany na bocznych panelach foteli czy podłokietnikach, czyli tam, gdzie zużycie jest mniejsze niż na siedzisku.
Jak wybrać
W kontekście rzemiosła pytanie nie brzmi „jak wybrać bycast”, ale „jak go rozpoznać, by go nie wybrać”. Dla początkującego kaletnika, który kupuje swoje pierwsze kawałki skóry, pomyłka może być frustrująca. Oto kilka praktycznych testów, które pomogą odróżnić bycast od wartościowej skóry.
Po pierwsze: analiza wzrokowa. Szukaj nienaturalnej perfekcji. Jeśli powierzchnia skóry jest idealnie gładka, błyszcząca i pozbawiona jakichkolwiek znamion, blizn czy różnic w fakturze na dużym obszarze, powinna zapalić ci się czerwona lampka. Jeśli dodatkowo widzisz powtarzający się, mechaniczny wzór „lica”, to prawie na pewno masz do czynienia z materiałem z wytłoczoną fakturą, a nie z naturalną skórą licową.
Po drugie: test dotyku i zapachu. Przesuń dłonią po powierzchni. Bycast jest chłodny, śliski i sprawia wrażenie plastiku. Prawdziwa skóra jest „cieplejsza” i bardziej organiczna w dotyku. Następnie powąchaj materiał. Ostry, chemiczny zapach poliuretanu lub kleju jest nie do pomylenia z bogatym, ziemistym aromatem skóry garbowanej roślinnie czy nawet bardziej neutralnym zapachem skóry chromowej.
Po trzecie, i najważniejsze: obejrzyj krawędź i spód (mizdrę). To ostateczny dowód. Na przekroju bycastu wyraźnie widać dwie oddzielne warstwy: na dole włóknista, jasna dwoina, a na górze cienka, jednolita warstwa kolorowego plastiku. Czasem można nawet podważyć paznokciem krawędź poliuretanu i zobaczyć, jak się odkleja. Spód bycastu będzie wyglądał jak zamsz o bardzo luźnych, długich włóknach.
Na koniec, jeśli masz zgodę sprzedawcy, możesz wykonać test kropli wody. Na powierzchni bycastu kropla będzie stała w nieskończoność, nie wsiąkając ani trochę. Na większości skór licowych (zwłaszcza garbowanych roślinnie, które nie są mocno wykończone) kropla powoli zacznie ciemnieć i wsiąkać w powierzchnię. Pamiętaj, że bycast to ślepy zaułek dla rzemieślnika. Nie rozwija umiejętności, nie daje satysfakcji i nie tworzy trwałych, pięknych przedmiotów.
Produkty z naszej oferty
W Craft-Point świadomie nie oferujemy i nie będziemy oferować bycastu. Nasza filozofia opiera się na dostarczaniu materiałów, które inspirują do tworzenia, pozwalają na naukę i dają rzemieślnikowi pełną kontrolę nad ostatecznym wyglądem produktu. Bycast, jako materiał z natury zamknięty na jakiekolwiek modyfikacje, jest dokładnym przeciwieństwem tej idei. Nie pozwala na barwienie, tłoczenie, rzeźbienie ani klasyczne wykończenie krawędzi – czyli na wszystko to, co stanowi esencję kaletnictwa.
Naszym celem jest wspieranie pasji i rozwoju umiejętności naszych klientów. Dlatego w naszym asortymencie znajdziesz wyłącznie starannie wyselekcjonowane skóry licowe – szlachetne juchty garbowane roślinnie, które pięknie patynują i idealnie nadają się do wszelkich zdobień, oraz wysokiej jakości skóry garbowane chromowo o pięknych, gotowych kolorach. Wierzymy, że praca z dobrym materiałem to podstawa satysfakcji i fundament każdego udanego projektu.
