Płat skóry (często nazywany błamem) to surowiec w postaci całego lub częściowego kawałka garbowanej skóry zwierzęcej, przygotowany do obróbki kaletniczej. W zależności od tego, z jakiej części zwierzęcia pochodzi, materiał ten drastycznie różni się gęstością, elastycznością oraz grubością. Zrozumienie anatomii płata to podstawa efektywnego planowania wykroju.
Czym wyróżnia się płat skóry?
Cała skóra zdjęta ze zwierzęcia (najczęściej bydlęca) jest zazwyczaj zbyt duża, aby wygodnie nią operować w garbarni czy warsztacie. Dlatego dzieli się ją na mniejsze płaty. Najważniejszy podział wyznacza linia grzbietu. Pomyśl o płacie skóry jak o mapie topograficznej. Środek, czyli grzbiet i zad, to twarde, zbite góry o najwyższej wytrzymałości, podczas gdy brzegi (pachy i brzuch) to miękkie, rozciągliwe doliny, które łatwo poddają się naciskowi.
Kierunek ułożenia włókien kolagenowych w płacie decyduje o jego rozciągliwości. Włókna na grzbiecie są gęsto splecione i biegną równolegle, co daje materiałowi ogromną stabilność. Im bliżej brzucha, tym struktura staje się luźniejsza, a skóra zaczyna zachowywać się jak gąbka — łatwiej chłonie wodę i mocniej pracuje pod obciążeniem.
Dla jednych wada, dla innych zaleta — miękkie boki absolutnie nie nadają się na pasek do spodni, ale świetnie sprawdzą się przy formowaniu na mokro, tworzeniu mieszków w torbach czy szyciu miękkich etui. Dobry kaletnik potrafi wykorzystać każdy centymetr kwadratowy płata, dobierając element wykroju do naturalnych właściwości danego obszaru.
Gdzie sprawdza się płat skóry?
Płaty skóry dzieli się na kilka głównych rodzajów, z których każdy ma swoje specyficzne przeznaczenie:
- Krupon (krup): Najbardziej zwarta i najgęstsza część z grzbietu i zadu. Idealna na pasy, ciężkie torby, siodła i kabury. Ma najmniejszą rozciągliwość.
- Kark (shoulder): Część z okolic barków i szyi. Często ma piękne, naturalne marszczenia (jarzma). Świetny na portfele, okładki notesów i lżejsze paski.
- Boki (bellies): Miękkie fragmenty z podbrzusza. Rozciągliwe i luźne. Używane na podszewki, wstawki, mieszki i elementy niewymagające sztywności.
- Połówka (side): Płat przecięty wzdłuż linii kręgosłupa, zawierający połowę kruponu, karku i boku. Najbardziej uniwersalny format dla małych pracowni.
Jak wybrać i na co zwrócić uwagę?
Wybierając płat skóry, patrz na jego przeznaczenie. Jeśli planujesz wycinać długie paski (powyżej 120 cm), potrzebujesz kruponu lub długiej połówki o grubości 3-4 mm. Do produkcji portfeli znacznie lepiej sprawdzi się kark o grubości 1,2-1,6 mm, który łatwiej się zgina i nie tworzy zbędnej grubości na krawędziach.
Zwróć uwagę na rodzaj garbowania. Płat skóry garbowanej roślinnie (veg-tan) będzie sztywniejszy, podatny na formowanie na mokro, a przy grubości powyżej 2 mm także na tłoczenie. Możesz go również barwić oraz wykańczać krawędzie przy użyciu preparatu Tokonole. Przed nałożeniem środka warto sfazować krawędź odpowiednim edge bevelerem — do grubszych skór rzędu 3-4 mm sprawdzi się rozmiar #2, a do cieńszych (np. 1,2-1,6 mm) wystarczy #1. Z kolei skóra garbowana chromowo jest miękka, lejąca i odporna na wodę, ale jej krawędzi nie wypolerujesz na szklisty połysk — wymagają one użycia farby krawędziowej.
Produkty z naszej oferty
W CraftPoint znajdziesz starannie wyselekcjonowane płaty, gotowe do pracy w Twoim warsztacie:
- Skóra Maya — nasza flagowa skóra garbowana roślinnie o pięknym, surowym wykończeniu, dostępna w wygodnych formatkach.
- Skóry bydlęce — szeroki wybór płatów o różnej grubości, idealnych na paski, torby i portfele.
- Skóry roślinne (veg-tan) — klasyczne płaty podatne na tłoczenie, barwienie i polerowanie krawędzi.
- Skóry premium — wysokiej klasy materiał z europejskich garbarni, charakteryzujący się zwartym licem.
