Portfel ręcznie robiony to unikalny wyrób kaletniczy wykonany z naturalnej skóry, zszywany w całości wytrzymałym ściegiem siodlarskim i wykańczany przy użyciu tradycyjnych technik rzemieślniczych. W przeciwieństwie do masowej produkcji, gdzie liczy się szybkość i optymalizacja kosztów, ręczne tworzenie portfela to proces wymagający precyzji na każdym etapie. Od wycięcia elementów z odpowiedniego błamu skóry, przez ręczne przebijanie otworów pod szew, aż po żmudne polerowanie krawędzi. To właśnie ta uważność sprawia, że gotowy przedmiot służy przez długie lata, a z czasem nabiera szlachetnej patyny.
Charakterystyka
Fundamentem każdego trwałego portfela jest odpowiednio dobrana skóra naturalna. W rzemiośle kaletniczym najczęściej sięgamy po skóry bydlęce garbowane roślinnie, potocznie nazywane juchtem. Mają one zwartą strukturę włókien, co daje ogromną wytrzymałość na rozciąganie i pękanie. Co najważniejsze dla twórcy, surowy jucht chłonie wodę niczym gąbka. Dzięki temu można go formować na mokro, tłoczyć w nim wzory, a także swobodnie barwić przy użyciu farb na bazie alkoholu, takich jak produkty marki Fiebing's. Skóra garbowana roślinnie starzeje się w piękny sposób. Z każdym miesiącem użytkowania ciemnieje od słońca i naturalnych olejów z dłoni, tworząc niepowtarzalną patynę.
Zupełnie inne podejście wymuszają skóry już wykończone w garbarni, na przykład nasza flagowa skóra Maya. To materiał, który od razu przyciąga wzrok głębokim kolorem i delikatną, matową fakturą. Wybierając taką skórę, oszczędzasz czas na barwieniu, ale musisz pamiętać o żelaznej zasadzie. Skóry kolorowe i fabrycznie wykończone nie przyjmują dodatkowych farb ani wosków na powierzchni lica. Próba wtłoczenia w nie oleju czy nałożenia pasty skończy się w najlepszym razie brakiem efektu, a w najgorszym zniszczeniem warstwy wykończeniowej. W przypadku takich materiałów praca ogranicza się do cięcia, szycia i wykończenia krawędzi.
Kolejnym aspektem odróżniającym wyrób rzemieślniczy od fabrycznego jest szew. Portfele ręcznie robione szyje się ściegiem siodlarskim (saddle stitch). Wymaga on użycia jednej długiej nici i dwóch igieł, które mijają się w każdym otworze. Jeśli nić przetrze się w jednym miejscu, szew nie spruje się samoistnie. Maszyny do szycia używają ściegu stebnowego, który po pęknięciu jednej nitki potrafi rozpaść się na całej długości. Do szycia portfeli najlepiej nadają się mocne nici poliestrowe. Woskowana nić Slam lub gładka nić Vinymo MBT o grubości 0,6 mm to optymalny wybór, który nie przytłoczy wizualnie małego przedmiotu.
Zwieńczeniem pracy kaletnika jest wykończenie krawędzi. Dobrze wypolerowana krawędź portfela przypomina taflę szkła – jest idealnie gładka, lśniąca i zamyka surowe włókna skóry w jedną spójną całość. Proces ten wymaga ścięcia ostrych rogów narzędziem zwanym edge beveler (w przypadku cienkich skór portfelowych używa się rozmiaru #0 lub #1). Następnie krawędź wyrównuje się papierem ściernym, nakłada preparat Tokonole i poleruje za pomocą drewnianej polerki (wood slicker) lub kawałka grubego płótna. Ważna uwaga: Tokonole służy wyłącznie do wykończenia krawędzi oraz mizdry (wewnętrznej, włochatej strony skóry). Nie jest to impregnat do lica.
Zastosowania
Pojęcie ręcznie robionego portfela obejmuje wiele różnych konstrukcji. Każda z nich wymaga zastosowania skór o konkretnych grubościach i właściwościach. Błąd w doborze materiału na etapie projektowania mści się okrutnie podczas zszywania warstw.
- Minimalistyczny cardholder (wizytownik). To świetny projekt na początek drogi z kaletnictwem. Składa się zazwyczaj z dwóch lub trzech warstw skóry. Najlepiej sprawdzi się tutaj skóra o grubości 1,2 mm do 1,5 mm. Ponieważ warstw jest mało, krawędź po zszyciu osiągnie grubość około 3,5 mm do 4,5 mm, co pozwala na łatwe fazowanie i polerowanie. Cardholder nie wymaga skomplikowanych zagięć, więc sztywny jucht będzie tu doskonałym wyborem.
- Klasyczny bifold (portfel składany na pół). Wymaga precyzyjnego zaplanowania grubości. Zewnętrzna powłoka (okładka) powinna mieć grubość około 1,5 mm do 1,8 mm, aby zapewnić sztywność. Wnętrze, czyli przegroda na banknoty oraz kieszonki na karty, musi być znacznie cieńsze – optymalnie od 0,8 mm do 1,0 mm. Jeśli zrobisz kieszonki ze skóry 1,5 mm, w miejscu ich nakładania się na siebie uzyskasz krawędź o grubości nawet 8 mm. Taki portfel będzie przypominał cegłę i nie zmieści się w kieszeni.
- Portfel podróżny (long wallet). Duży format, często noszony w tylnej kieszeni spodni lub w torbie. Ze względu na rozmiar, skóra zewnętrzna może być grubsza, w okolicach 2,0 mm do 2,5 mm. To właśnie na takich portfelach najczęściej wykonuje się bogate tłoczenia (tooling). Przy użyciu noża obrotowego (swivel knife) i zestawu punc, można wyrzeźbić w juchcie skomplikowane motywy roślinne lub geometryczne. Pamiętaj jednak, że tłoczenie wykonuje się wyłącznie na skórze garbowanej roślinnie o grubości minimum 2 mm. Chromówka całkowicie nie nadaje się do tej techniki.
- Portmonetka na bilon z zakładkami (gussets). Wymaga użycia miękkiej, plastycznej skóry. Boki portmonetki, które muszą składać się w harmonijkę podczas zamykania, wykonuje się ze skóry o grubości 0,8 mm. Zbyt sztywny jucht spowoduje, że portmonetka będzie się samoczynnie otwierać.
- Portfel z klipsem na banknoty (money clip). Konstrukcja nastawiona na maksymalne odchudzenie profilu. Wymaga zastosowania metalowego okucia (klipsu) wbudowanego w grzbiet. Tutaj kluczowe jest ścienianie brzegów skóry (skiving) w miejscach zagięć, aby zminimalizować objętość materiału.
Jak wybrać
Stworzenie własnego portfela to proces, który zaczyna się na długo przed pierwszym cięciem. Wybór odpowiednich materiałów i narzędzi zadecyduje o tym, czy praca będzie przyjemnością, czy walką z oporną materią.
Dla początkującego kaletnika najważniejsze jest zminimalizowanie liczby zmiennych. Jeśli to Twój pierwszy projekt, odpuść sobie samodzielne farbowanie. Wybierz gotową, wykończoną skórę, na przykład wspomnianą wcześniej Mayę, o grubości 1,2 mm. Pozwoli Ci to skupić się na nauce cięcia po prostej linii i opanowaniu ściegu siodlarskiego. Do wykonania otworów pod szew potrzebujesz wybijaków ściegowych. Do małej galanterii, jaką są portfele, absolutnym standardem są wybijaki o rozstawie zębów 3 mm lub 4 mm. Użycie wybijaków o rozstawie 5 mm lub 6 mm sprawi, że szew będzie wyglądał topornie i nieproporcjonalnie do wielkości wyrobu.
Zaawansowany rzemieślnik zazwyczaj wybiera surowy jucht bydlęcy. Daje to pełną kontrolę nad ostatecznym wyglądem. Możesz wyciąć elementy, a następnie zafarbować je na dowolny kolor farbami wodnymi (np. z linii Eco-Flo) lub alkoholowymi. Skóra roślinna pozwala również na idealne, szkliste wykończenie krawędzi przy pomocy preparatu Tokonole. Zwróć uwagę na kierunek cięcia. Skóra ma swoją sprężystość i kierunek rozciągania. Elementy takie jak kieszonki na karty powinny być wycinane tak, aby skóra nie rozciągała się w poziomie, co zapobiegnie wypadaniu kart po kilku miesiącach użytkowania.
Częstym błędem jest ignorowanie właściwości skór garbowanych chromowo. Skóry chromowe są miękkie, tanie i występują w setkach kolorów. Niestety, ich krawędzie są niezwykle trudne do wykończenia tradycyjnymi metodami. Polerowanie chromówki przy użyciu Tokonole rzadko daje zadowalający efekt, ponieważ włókna tej skóry nie chcą się ze sobą spajać pod wpływem tarcia. W przypadku takich skór konieczne jest użycie specjalnych, gęstych farb do krawędzi (np. Edge Kote od Fiebing's), które nakłada się warstwowo, tworząc gumową powłokę. Dla początkujących jest to proces frustrujący i czasochłonny.
Zadbaj o detale. Używaj rylca (creaser), aby wycisnąć ozdobną linię wzdłuż krawędzi kieszonek. Ten prosty zabieg optycznie domyka krawędź i nadaje portfelowi profesjonalny, skończony wygląd. Dobierz odpowiednią grubość nici. Nić o grubości 1 mm jest zbyt masywna do portfela i będzie brzydko wystawać ponad lico skóry, narażając się na przetarcia. Trzymaj się grubości w przedziale 0,6 mm do 0,8 mm.
Produkty z naszej oferty
Kompletując warsztat do szycia portfeli, warto postawić na sprawdzone materiały, które ułatwią pracę i zagwarantują wysoką jakość gotowego wyrobu. W naszym asortymencie znajdziesz wszystko, co niezbędne do stworzenia profesjonalnej galanterii.
- Skóry garbowane roślinnie (jucht) – Oferujemy naturalny jucht w różnych grubościach. Do uszycia portfela polecamy boki lub karki o grubości 1,2 mm do 1,5 mm na zewnątrz oraz cieńsze płaty 0,8 mm do 1,0 mm na wewnętrzne kieszonki.
- Skóry wykończone Maya – Idealny wybór dla osób szukających gotowych, głębokich kolorów. Skóra ta ma grubość odpowiednią do małej galanterii i pięknie poddaje się wykańczaniu krawędzi.
- Wybijaki ściegowe – Do portfeli rekomendujemy wybijaki diamentowe lub francuskie o rozstawie 3 mm lub 4 mm. Pozwalają one na uzyskanie gęstego, eleganckiego szwu.
- Nici kaletnicze – Wytrzymałe nici poliestrowe to podstawa. Pleciona i woskowana nić Slam (0,8 mm) wybacza wiele błędów początkującym, natomiast skręcana nić Vinymo MBT (rozmiar #5 lub #8) zadowoli zaawansowanych rzemieślników szukających idealnego ułożenia ściegu.
- Chemia i narzędzia do krawędzi – Niezbędny będzie preparat Tokonole do polerowania, drewniana polerka (wood slicker) oraz edge beveler w rozmiarze #0 lub #1 do fazowania cienkich krawędzi.
(Uwaga: w ofercie posiadamy również Zestawy do zrobienia noża, które mogą stanowić doskonałe uzupełnienie rzemieślniczej pasji, choć wymagają zupełnie innego podejścia do obróbki materiałów niż miękka galanteria skórzana).
