Co to cyrkiel?
Cyrkiel kaletniczy (często nazywany traserskim) to precyzyjne narzędzie warsztatowe wyposażone w dwie ostre igły, które służy przede wszystkim do wyznaczania równej, ciągłej linii pod wybijaki ściegowe w stałej odległości od krawędzi skóry.
W przeciwieństwie do delikatnych przyborów geometrycznych, wersja rzemieślnicza jest wykonana w całości z twardej stali. Konstrukcja ze skrzydełkiem (z angielskiego wing divider) i śrubą blokującą pozwala na sztywne ustawienie rozstawu ramion, dzięki czemu narzędzie nie rozjeżdża się pod wpływem nacisku dłoni. Jedno ramię działa jak zderzak przylegający do krawędzi materiału, a drugie niczym pług rzeźbi cienki rowek na licu. W ten sposób powstaje wyraźny tor, w który precyzyjnie wpadają zęby wybijaków ściegowych o rozstawie 3 mm, 4 mm lub 5 mm. Zazwyczaj linię szycia wyznacza się w odległości 3 mm lub 4 mm od brzegu, co zapewnia odpowiednią wytrzymałość szwu i zostawia bezpieczny margines na późniejszą obróbkę brzegów.
Użycie tego narzędzia zależy w dużej mierze od rodzaju obrabianego materiału. Skóra garbowana roślinnie o grubości 2 mm lub 3 mm bardzo chętnie przyjmuje ślad igły. Wystarczy lekkie pociągnięcie, aby na jej powierzchni powstała trwała linia, która nie znika podczas pracy. Z kolei miękkie skóry garbowane chromowo oraz skóry już wykończone w kolorze wymagają większej ostrożności. Zbyt mocny docisk zarysuje cienkie lico, a ślad może być słabo widoczny ze względu na sprężystość materiału. W takich przypadkach cyrkiel prowadzi się bardzo delikatnie, jedynie lekko odgniatając ślad.
Początkujący często popełniają błąd, ustawiając na cyrklu zbyt mały odstęp od krawędzi, na przykład zaledwie 1,5 mm. Po wycięciu otworów i uszyciu grubszą nicią, taką jak woskowany poliestrowy Slam czy Vinymo MBT, krawędź traci stabilność. Kiedy skóra jest tak mocno osłabiona perforacją tuż przy samym brzegu, estetyczne wykończenie krawędzi staje się koszmarem. Trudno użyć fazownika (edge beveler) w rozmiarze #1 lub #2, bo ostrze zahacza o szew, a tarcie drewnianą polerką z nałożonym preparatem Tokonole może wręcz rozerwać cienki pas skóry. Dlatego trzymanie się standardowego marginesu 3 mm to podstawa trwałego wyrobu.
Poza samym przygotowaniem linii pod szew ręczny (siodlarski), cyrkle traserskie mają w warsztacie znacznie więcej zastosowań. Służą do precyzyjnego przenoszenia wymiarów z papierowego szablonu bezpośrednio na materiał, wyznaczania równych odstępów pod montaż nap, nitów czy knopików, a także do rysowania idealnych łuków podczas zaokrąglania rogów w portfelach. Jeśli pracujesz ze skórą garbowaną roślinnie i planujesz wycinać na niej zdobienia nożem obrotowym (swivel knife), cyrkiel pomoże Ci na etapie projektowania równoległych, geometrycznych bordiur. Solidnie wykonany model z hartowanymi końcówkami posłuży przez lata, nie tępiąc się nawet na twardych, zbitych kruponach.
Krótko mówiąc
- Zapewnia równy szew. Służy do wyznaczania równej linii pod wybijaki, najczęściej w odległości 3 mm lub 4 mm od krawędzi.
- Ma blokadę śrubową. Sztywny mechanizm gwarantuje, że rozstaw igieł nie zmieni się podczas dociskania narzędzia do skóry.
- Wymaga wyczucia materiału. Na twardej skórze roślinnej zostawia wyraźny rowek, natomiast miękką skórę chromową należy trasować bardzo delikatnie, by nie przeciąć lica.
- To narzędzie wielofunkcyjne. Oprócz linii szwu wyznaczysz nim łuki na narożnikach, przeniesiesz wymiary z szablonu i zaznaczysz punkty pod okucia.
