Co to znaczy skóra licowa?
Skóra licowa to wierzchnia, najmocniejsza warstwa skóry zwierzęcej, w której zachowano naturalną strukturę lica, odpowiedzialną za jej wyjątkową wytrzymałość, elastyczność oraz unikalny wygląd z widocznymi porami. To bazowy i najbardziej ceniony materiał w klasycznym rzemiośle kaletniczym.
Błam skóry zaraz po ściągnięciu ze zwierzęcia jest bardzo gruby, nierzadko przekracza 5 mm lub 6 mm grubości. W garbarni poddaje się go procesowi dwojenia, czyli horyzontalnego rozcinania na cieńsze warstwy. Górna warstwa – ta, na której pierwotnie rosła sierść – to właśnie skóra licowa. Jej zewnętrzna powierzchnia (lico) ma niezwykle zwartą strukturę włókien, co czyni ją odporną na rozciąganie, przetarcia i działanie wilgoci. Spodnia część, która zostaje po odcięciu lica, to dwoina (z której robi się zamsz). Dwoina ma znacznie luźniejsze włókna i o wiele mniejszą wytrzymałość mechaniczną. Pracując ze skórą licową, kaletnik ma do czynienia z materiałem kompletnym konstrukcyjnie, który z biegiem czasu pięknie się starzeje i nabiera szlachetnej patyny.
W warsztacie skóra licowa występuje w wielu wariantach, różniących się metodą garbowania i grubością. Jeśli wybierzesz surową skórę garbowaną roślinnie, jej lico będzie chłonąć wodę. To pozwala na formowanie na mokro, a przy grubości materiału powyżej 2 mm – na głębokie tłoczenie wzorów. Taką powierzchnię możesz samodzielnie barwić farbami na bazie alkoholu, jak Fiebing's Pro Dye. Z kolei licowe skóry garbowane chromowo lub fabrycznie wykończone (na przykład gotowe w kolorze skóry bydlęce licowe o grubości 1-2 mm) mają już zamkniętą strukturę. Nie przyjmują one dodatkowych farb ani wosków. Praca z nimi polega na precyzyjnym cięciu głowiarzem (round knife) lub nożem segmentowym, a następnie szyciu ściegiem siodlarskim przy użyciu mocnych woskowanych nici poliestrowych, takich jak Slam. Wykończenie krawędzi również zależy od rodzaju garbowania. Lico roślinne świetnie reaguje na fazownik (edge beveler) w rozmiarze #1 lub #2, nałożenie preparatu Tokonole i tarcie drewnianą polerką (wood slicker). Przy skórach chromowych krawędzi nie da się w ten sposób wypolerować na gładko – zabezpiecza się je specjalnymi farbami krawędziowymi.
Początkujący rzemieślnicy często pytają również, co to znaczy krupon i jak ma się on do skóry licowej. Krupon to anatomiczna nazwa najcenniejszej części błamu, pochodzącej z grzbietu i zadu zwierzęcia. Skóra licowa wycięta z kruponu jest najbardziej gęsta, ma najmniej niedoskonałości i niemal w ogóle się nie rozciąga, w przeciwieństwie do luźniejszych boków czy słabizn z brzucha. To właśnie z grubego kruponu roślinnego (często o grubości 3 mm lub 4 mm) wycina się pasy nośne, ciężkie paski do spodni czy elementy nośne toreb. Zrozumienie różnicy między rodzajem warstwy (lico) a częścią anatomiczną (krupon) pozwala precyzyjnie dobrać materiał do projektu i uniknąć sytuacji, w której pasek zrobiony z luźnego boku rozciągnie się po miesiącu noszenia.
Krótko mówiąc
- Skóra licowa to wierzchnia warstwa błamu. Ma najgęstszą strukturę włókien, co daje jej maksymalną wytrzymałość mechaniczną.
- Nie myl lica z dwoiną. Dwoina to spodnia, słabsza warstwa (zamsz), z której usunięto mocne lico.
- Krupon to część anatomiczna. Oznacza środkową część grzbietu zwierzęcia, z której pozyskuje się najgrubszą i najbardziej stabilną skórę licową.
- Wybieraj świadomie. Surowe lico roślinne możesz barwić i tłoczyć, natomiast lico chromowe lub wykończone fabrycznie nadaje się od razu do cięcia i łączenia za pomocą wybijaków ściegowych i nici.
