Czy stal NCV1 rdzewieje? Konserwacja i ochrona klingi
Tak, stal NCV1 rdzewieje, ponieważ jest to węglowa stal narzędziowa o niskiej zawartości chromu, która bez odpowiedniego zabezpieczenia i regularnej konserwacji szybko pokryje się rdzawym nalotem w kontakcie z wilgocią.
Stal NCV1, znana również pod przemysłowym oznaczeniem 80CrV2, to materiał wysoce ceniony przez twórców noży za swoje parametry mechaniczne. Zapewnia znakomitą ostrość, jest bardzo udarna (odporna na pęknięcia i wykruszenia) oraz stosunkowo prosta w obróbce cieplnej. Niestety, zawartość chromu w tym stopie oscyluje zaledwie wokół 0,4–0,6%. Aby stal mogła zostać uznana za nierdzewną, potrzebuje minimum 13% chromu. Właśnie dlatego NCV1 jest bardzo podatna na utlenianie. Jeśli zostawisz głownię z tej stali mokrą lub brudną po krojeniu kwaśnych owoców czy mięsa, już po kilkunastu minutach zauważysz na niej ciemne plamy, a z czasem agresywną, czerwoną rdzę.
Warto odróżnić szkodliwą korozję od naturalnej patyny. Czerwona rdza wżera się w strukturę metalu, niszcząc krawędź tnącą i osłabiając klingę. Z kolei patyna to ciemnoszary lub niebieskawy osad, który powstaje na powierzchni stali węglowej w wyniku kontaktu z kwasami (na przykład z sokiem z cebuli, jabłka czy musztardą). Wielu rzemieślników i użytkowników celowo wymusza powstanie patyny, ponieważ tworzy ona barierę pasywacyjną, która w pewnym stopniu chroni nóż przed właściwą, niszczącą rdzą. Mimo to, patyna nie zwalnia z obowiązku dbania o ostrze.
Na podatność na rdzewienie wpływa również sposób wykończenia samej głowni. Klinga wyprowadzona na wysoki połysk (tzw. lustro) rdzewieje wolniej, ponieważ ma bardzo gładką powierzchnię, na której woda i brud mają mniej mikroskopijnych szczelin do zaczepienia się. Z kolei popularne wykończenie satynowe, z widocznymi rysami kierunkowymi po taśmie szlifierskiej o gradacji np. P400, zatrzymuje wilgoć znacznie łatwiej. Zaawansowani twórcy noży często stosują trawienie stali NCV1 w chlorku żelaza, a następnie kąpiel w kamieniach (stonewash). Taki zabieg nie tylko nadaje głowni matowy, ciemny wygląd, ale też tworzy warstwę tlenków spowalniającą rdzewienie w codziennym użytkowaniu.
Podstawowa zasada konserwacji noży ze stali węglowej to utrzymywanie ich w czystości i suchości. Po każdym użyciu klingę należy umyć, a następnie wytrzeć do sucha miękką szmatką. Do zabezpieczania powierzchni przed wilgocią z powietrza stosuje się cienką warstwę oleju. Sprawdzi się tu olej z kamelii, bezkwasowy olej wazelinowy, a w przypadku noży używanych do kontaktu z żywnością – zwykły, czysty olej mineralny.
Z perspektywy kaletnika tworzącego oprawę dla noża, trzeba pamiętać o specyfice materiałów. Do szycia pochew najczęściej wykorzystuje się skórę garbowaną roślinnie o grubości 3 mm lub 4 mm. Taka skóra świetnie poddaje się formowaniu na mokro (wet molding), co pozwala idealnie dopasować kształt pochwy do głowni. Absolutnie nie wolno jednak wkładać niezabezpieczonego noża ze stali węglowej do mokrej pochwy na czas jej schnięcia. Klingę owija się w tym celu szczelnie folią spożywczą (kilka warstw), aby odciąć dostęp wilgoci i garbników roślinnych, które w kilka godzin zrujnowałyby powierzchnię szlifu. Do długoterminowego przechowywania noża lepiej upewnić się, że stal na noże jest obficie naoliwiona, a sama pochwa całkowicie sucha.
Krótko mówiąc
- Tak, NCV1 rdzewieje. To stal węglowa z minimalną domieszką chromu, wymagająca stałej opieki.
- Myj i wycieraj do sucha. To najważniejszy nawyk zapobiegający powstawaniu wżerów.
- Olejuj klingę. Używaj oleju mineralnego lub z kamelii, aby stworzyć warstwę odcinającą dostęp wilgoci.
- Uważaj na skórzane pochwy. Nie przechowuj w nich noża długoterminowo w wilgotnych warunkach, ponieważ skóra zatrzymuje wilgoć i garbniki przyspieszające korozję.
