Malowanie podeszwy wymaga usunięcia silikonów acetonem i nałożenia promotora adhezji. Następnie stosuje się elastyczne farby akrylowe oraz trwały lakier ochronny.
Malowanie gumowych elementów obuwia, w szczególności podeszew (tzw. midsole), to jedno z dużych wyzwań w procesie personalizacji i renowacji sneakersów. Guma i materiały syntetyczne używane do produkcji podeszew (takie jak pianka EVA czy poliuretan) są z natury materiałami o zamkniętej, nieporowatej strukturze, które dodatkowo nieustannie pracują, zginają się i kompresują pod wpływem ciężaru ciała. Zwykłe farby do skóry typu penetrującego (barwniki) po prostu spłyną z gumy, nie mając w co wniknąć, natomiast standardowe farby akrylowe, plakatowe czy spraye z marketu budowlanego zaschną, tworząc sztywną skorupę, która popęka i odpadnie płatami. Aby trwale zmienić kolor podeszwy, konieczne jest zastosowanie specjalistycznej chemii, która łączy w sobie elastyczność z silnymi właściwościami adhezyjnymi. Sukces tego procesu w dużej mierze zależy od rygorystycznego przygotowania powierzchni.
Wyzwania związane z elastycznością i przygotowaniem podłoża
Głównym wrogiem farby na podeszwie nie jest zginanie, lecz niewidoczne gołym okiem zanieczyszczenia. Fabrycznie nowe podeszwy są pokryte środkami antyadhezyjnymi (silikonami), które ułatwiają wyjęcie ich z formy wtryskowej podczas produkcji. Używane buty posiadają z kolei warstwy wbitego brudu, tłuszczu ulicznego i starych past. Jeśli nałożysz farbę na taką barierę, po prostu ją zmyjesz po wyschnięciu.
Pierwszym i kluczowym krokiem jest głębokie odtłuszczenie i zmatowienie powierzchni roboczej. Używa się do tego silnych rozpuszczalników, takich jak profesjonalne preparaty typu zmywacz (deglazer) lub czysty aceton techniczny (należy jednak uważać przy miękkich piankach, gdyż aceton może je topić). Powierzchnię należy intensywnie szorować twardym wacikiem lub ściereczką, aż guma straci swój fabryczny połysk, stanie się matowa i lekko tępa w dotyku. W przypadku bardzo twardych gum, warto delikatnie przetrzeć powierzchnię drobnym papierem ściernym (np. gradacja 800-1000), aby stworzyć mikrozarysowania, za które będzie mogła złapać się farba.
Specjalistyczne farby i promotory adhezji
Kiedy podeszwa jest czysta i sucha, ważne jest zastosowanie promotora adhezji. Jest to specjalny płyn podkładowy, który działa jak klej dwustronny – z jednej strony trwale wiąże się z trudną powierzchnią gumową, a z drugiej tworzy odpowiednią bazę, do której przylgnie farba akrylowa. Nałożenie cienkiej warstwy tego preparatu znacznie zmniejsza ryzyko odpryskiwania farby.
Do samego malowania należy używać wyłącznie elastycznych farb akrylowych stworzonych z myślą o personalizacji obuwia. W procesie renowacji niezwykle pomocne będą produkty dostępne w ofercie craft-point.com, takie jak czysty aceton do przygotowania powierzchni oraz precyzyjne pędzle ułatwiające dokładne nałożenie farby. Specjalistyczne farby mają formułę opartą na elastycznych żywicach, które pracują razem z podeszwą, nie pękając. Farbę należy nakładać w bardzo cienkich warstwach – zazwyczaj potrzeba od 3 do 5 warstw, aby uzyskać pełne, jednolite krycie. Gruby kleks farby nie wyschnie prawidłowo wewnątrz i szybko ulegnie zniszczeniu. Każdą warstwę należy pozostawić do wyschnięcia przed nałożeniem kolejnej.
Proces utrwalania powłoki i granice możliwości
Ostatnim etapem jest zabezpieczenie pomalowanej powierzchni. Sama farba akrylowa po wyschnięciu jest odporna na wodę, ale pozostaje podatna na zarysowania mechaniczne. Należy nałożyć na nią 1-2 warstwy dedykowanego lakieru wykończeniowego, który może nadać podeszwie wykończenie matowe, satynowe lub błyszczące, jednocześnie tworząc twardą warstwę ochronną przed zadrapaniami.
Warto jednak być świadomym technologicznych granic. Malowanie bocznych krawędzi podeszwy zazwyczaj przynosi zadowalające i trwałe rezultaty. Jednak malowanie spodu podeszwy – czyli części, która ma bezpośredni kontakt z podłożem, asfaltem i kamieniami – to zabieg o bardzo krótkiej żywotności. Żadna farba nakładana pędzlem nie wytrzyma tysięcy kroków i tarcia o beton. Malowanie spodów wykonuje się zazwyczaj w przypadku butów kolekcjonerskich, przeznaczonych na wystawy, a nie do codziennego użytku na ulicy.
Dlaczego farba na podeszwie pęka?
Farba pęka najczęściej z powodu niewłaściwego przygotowania podłoża, braku promotora adhezji lub użycia nieodpowiedniej, sztywnej farby zamiast elastycznej farby akrylowej.
Czym odtłuścić buty przed malowaniem?
Do odtłuszczenia najlepiej użyć profesjonalnego zmywacza (deglazera) lub czystego acetonu technicznego, który usunie fabryczne silikony i brud.
Ile warstw farby nałożyć na podeszwę?
Zaleca się nałożenie od 3 do 5 bardzo cienkich warstw farby. Każda z nich musi dokładnie wyschnąć przed aplikacją kolejnej, co zapewnia odpowiednią trwałość i krycie.
Czy można pomalować spód buta, żeby farba nie zeszła?
Malowanie spodu podeszwy (outsole) mającego kontakt z podłożem jest nietrwałe. Żadna farba nakładana pędzlem nie wytrzyma długotrwałego tarcia o twarde powierzchnie.
