Do klejenia skóry naturalnej używa się profesjonalnych klejów kontaktowych (rozpuszczalnikowych lub wodnych). Wymagają one nałożenia cienkiej warstwy na obie łączone powierzchnie, odczekania do wyschnięcia, a następnie silnego dociśnięcia elementów. Dla maksymalnej przyczepności, gładkie lico skóry należy wcześniej zmatowić.
Klejenie skóry naturalnej to proces diametralnie różniący się od sklejania papieru, drewna czy plastiku. Skóra jest materiałem elastycznym, porowatym i często nasyconym naturalnymi olejami, co sprawia, że zwykłe kleje biurowe, kleje typu 'Kropelka' (cyjanoakrylowe) czy kleje na gorąco są całkowicie nieprzydatne w profesjonalnym kaletnictwie. Kleje cyjanoakrylowe tworzą twardą, krystaliczną spoinę, która pęka przy pierwszym zgięciu materiału, niszcząc strukturę włókien. Z kolei kleje na gorąco nie penetrują powierzchni i po prostu odklejają się pod wpływem naprężeń. Aby stworzyć trwałe, elastyczne połączenie, które wytrzyma zginanie i upływ czasu, rzemieślnicy stosują specjalistyczne kleje kontaktowe. Klejenie w kaletnictwie rzadko jest jednak ostatecznym sposobem łączenia (poza podszewkami) – zazwyczaj służy ono do stabilnego spozycjonowania warstw materiału przed ostatecznym zszyciem przy użyciu nici do szycia skóry. Prawidłowo wykonana spoina ułatwia równe wybicie otworów i zapobiega przesuwaniu się krawędzi podczas pracy.
Rodzaje klejów kaletniczych i ich właściwości
W warsztatach dominują dwie główne grupy klejów kontaktowych: oparte na rozpuszczalnikach (np. butapren, kleje neoprenowe) oraz nowoczesne kleje na bazie wody (np. Intercom, Renia Aquilim). Kleje rozpuszczalnikowe charakteryzują się ekstremalnie mocnym chwytem początkowym i błyskawicznym czasem schnięcia. Są one niezastąpione przy klejeniu grubych skór bydlęcymi, elementów mocno naprężonych (np. przy formowaniu toreb 3D) oraz przy klejeniu pasków. Ich główną wadą jest bardzo intensywny, toksyczny zapach, który wymaga pracy w dobrze wentylowanym pomieszczeniu lub w masce z filtrami.
Z kolei kleje na bazie wody to rewolucja w komforcie pracy. Są całkowicie bezwonne, nietoksyczne i bezpieczne dla zdrowia. Tworzą bardzo mocną, elastyczną spoinę, która w niczym nie ustępuje tradycyjnym odpowiednikom. Schną nieco dłużej (od 15 do 30 minut, w zależności od temperatury i wilgotności), ale czas ten można skrócić używając suszarki do włosów. Kleje wodne są idealne do podklejania cienkich podszewek, ponieważ nie przebijają przez delikatne materiały i nie usztywniają nadmiernie łączonych elementów. Dla hobbystów pracujących w domowym zaciszu, kleje na bazie wody są zdecydowanie najlepszym wyborem.
Przygotowanie powierzchni dla maksymalnej przyczepności
Nawet najlepszy klej nie zadziała, jeśli powierzchnia nie zostanie odpowiednio przygotowana. Główną zasadą klejenia kontaktowego jest to, że klej musi wniknąć w strukturę materiału. Jeśli kleisz dwie szorstkie strony skóry (mizdra do mizdry), materiał zazwyczaj nie wymaga dodatkowego przygotowania, poza usunięciem kurzu i luźnych włókien.
Problem pojawia się, gdy musisz przykleić coś do gładkiej strony licowej (np. zawijając krawędź portfela). Lico skóry jest naturalnie gładkie, często pokryte woskami ochronnymi lub farbami, co stanowi barierę nie do pokonania dla kleju. W takim przypadku powierzchnię licową należy bezwzględnie zmatowić (zszorstkować). Używa się do tego celu specjalnego noża do skórowania, grubego papieru ściernego lub dedykowanych drapaków (rougher). Należy zdrapać wierzchnią, błyszczącą warstwę lica aż do odsłonięcia surowych, jasnych włókien. Dopiero na tak przygotowaną powierzchnię można nakładać klej. Pominięcie tego kroku to gwarancja, że elementy rozkleją się w najmniej oczekiwanym momencie.
Techniki aplikacji i odpowiedni czas schnięcia
Jak sama nazwa wskazuje, kleje kontaktowe wymagają nałożenia na obie łączone powierzchnie. Klej należy rozprowadzić bardzo cienką, równomierną warstwą za pomocą plastikowej szpachelki, pędzla lub specjalnego wałka. Nałożenie grubej warstwy (tzw. 'kałuży') to błąd – klej nie wyschnie w środku, a po dociśnięciu wyleje się na boki, brudząc lico (klej na licu zablokuje możliwość wchłonięcia farb do skóry na etapie wykańczania).
Po nałożeniu kleju, kluczowe jest odczekanie. Powierzchnie nie mogą być łączone na mokro! Należy poczekać, aż klej całkowicie odparuje (rozpuszczalnik lub woda). Powierzchnia kleju powinna być sucha w dotyku i lekko lepka, ale nie powinna brudzić palca. W zależności od użytego preparatu, trwa to od 5 do 30 minut. Gdy obie warstwy są gotowe, precyzyjnie połącz elementy (uwaga: klej kontaktowy łapie natychmiast i nie wybacza błędów w pozycjonowaniu), a następnie mocno je dociśnij. Do dociskania najlepiej użyć specjalnego wałka kaletniczego (roller) lub delikatnie opukać krawędzie młotkiem szewskim. To właśnie nacisk, a nie czas, aktywuje wiązanie w klejach kontaktowych, zapewniając nierozerwalną spoinę gotową do dalszej obróbki.
