Do wykonania klasycznego portfela najczęściej używa się skóry o grubości od 1,0 do 1,6 mm. Panele zewnętrzne wymagają grubszego materiału (1,2 - 1,6 mm), natomiast na wewnętrzne kieszonki i podszewkę stosuje się cieńszą skórę rzędu 0,8 - 1,0 mm.
Dobór odpowiedniej grubości materiału to jeden z najważniejszych kroków przy projektowaniu galanterii drobnej. W przypadku portfeli, gdzie wiele warstw surowca nakłada się na siebie, błąd w tym zakresie może skutkować stworzeniem nieporęcznego, grubego i trudnego w użytkowaniu przedmiotu. Złota zasada kaletnictwa mówi, że na klasyczny bifold (portfel składany na pół) używamy skóry o grubości w przedziale od 1,0 do 1,6 mm. Nie oznacza to jednak, że cały projekt wykonujemy z jednego kawałka o stałej grubości. Profesjonalne podejście wymaga zróżnicowania materiału w zależności od funkcji, jaką dany element pełni w gotowym wyrobie. Zrozumienie tych zależności pozwala na tworzenie eleganckich i funkcjonalnych akcesoriów, które komfortowo nosi się w kieszeni.
Dlaczego wnętrze wymaga innej grubości niż front?
Konstrukcja portfela opiera się na łączeniu wielu warstw. Kiedy spojrzymy na przekrój krawędzi, gdzie spotykają się panel zewnętrzny, baza wnętrza oraz kilka nakładających się na siebie kieszonek na karty, możemy doliczyć się nawet sześciu lub siedmiu warstw materiału. Jeśli użylibyśmy wszędzie skóry o grubości 1,6 mm, krawędź portfela miałaby ponad centymetr grubości, zanim jeszcze włożylibyśmy do niego pierwszą kartę. Dlatego na panele zewnętrzne, które muszą chronić zawartość i nadawać sztywność całej konstrukcji, stosuje się skórę grubszą – optymalnie między 1,2 a 1,6 mm. Skóra o grubości 1,2 mm stanowi odpowiedni wybór, łącząc elastyczność z wysoką wytrzymałością.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja wewnątrz. Kieszonki na karty, przegrody na banknoty oraz ewentualne podszewki nie są narażone na bezpośrednie uszkodzenia mechaniczne z zewnątrz. Ich głównym zadaniem jest separacja i utrzymanie zawartości. Na te elementy skóry bydlęce powinny być pocienione do wartości 0,8 - 1,0 mm. Taka grubość sprawia, że kieszonki będą na tyle elastyczne, by łatwo wsuwało się w nie karty, a jednocześnie na tyle mocne, by nie uległy rozerwaniu podczas codziennego użytkowania. W zaawansowanych projektach stosuje się również technikę ścieniania brzegów (skiving), która pozwala zredukować grubość materiału tylko na krawędziach montażowych, zachowując pełną mięsistość na środku panelu.
Wpływ metody garbowania na sztywność konstrukcji
Grubość to nie jedyny parametr, który musimy wziąć pod uwagę – równie ważna jest sztywność, która bezpośrednio wynika z metody garbowania. Skóry garbowane roślinnie są z natury bardziej sztywne i zbite niż skóry chromowe. Oznacza to, że portfel wykonany ze skóry roślinnej o grubości 1,2 mm będzie trzymał formę znacznie lepiej niż portfel ze skóry chromowej o tej samej grubości. Skóra chromowa, będąc materiałem wiotkim, często wymaga stosowania dodatkowych usztywnień (np. salpy czy wigofilu) pomiędzy warstwami, co paradoksalnie może zwiększyć ostateczną grubość wyrobu.
Jeśli decydujemy się na skóry kolorowe, wykończone fabrycznie (jak Maya czy T.Moro), musimy pamiętać, że proces ich produkcji nadaje im specyficzny chwyt (temper). Są one zazwyczaj średnio sztywne, co czyni je odpowiednim wyborem na portfele bez konieczności stosowania dodatkowych wzmocnień. Warto zaznaczyć, że skóry te nie przyjmują dodatkowych farb ani wosków, co ułatwia pracę, ale wymaga precyzyjnego zaplanowania krawędzi. Wybierając skórę roślinną, mamy pewność, że z czasem portfel nabierze pięknej patyny, a jego sztywność lekko ustąpi, dopasowując się do kształtu kieszeni użytkownika.
Jak grubość wpływa na wykończenie krawędzi i szycie?
Ostatnim, ale niezwykle istotnym aspektem doboru grubości, jest proces montażu i wykończenia. Grubość sumaryczna wszystkich warstw determinuje dobór narzędzi. Jeśli krawędź jest zbyt gruba, standardowe wybijaki (na przykład o rozstawie 3 mm lub 4 mm, rekomendowane do portfeli) mogą mieć problem z równym przejściem na wylot, co zrujnuje estetykę ściegu ręcznego na rewersie. Cieńsza krawędź ułatwia precyzyjne prowadzenie narzędzi. Dodatkowo, grubość krawędzi wpływa na dobór rozmiaru edge beveler (do portfeli najczęściej wybiera się rozmiary #1 lub #2). Zbyt duże narzędzie na cienkiej skórze zetnie za dużo materiału, osłabiając szew.
Właściwe wykończenie krawędzi przy użyciu preparatu Tokonole na skórach garbowanych roślinnie wymaga idealnie zrównanej i gładkiej powierzchni. Kiedy łączymy wiele warstw cienkiej skóry, musimy poświęcić więcej czasu na ich idealne sklejenie, aby po wykończeniu krawędzi stanowiły wizualnie jeden lity blok. Cieńsza skóra na krawędziach szybciej poddaje się procesowi burnishingu, dając elegancki, szklisty połysk. Jeśli jednak użyjemy zbyt cienkiej skóry na zewnętrzny panel (poniżej 1,0 mm), krawędź może okazać się zbyt wiotka, by poddać się skutecznemu tarciu polerką krawędzi.
Projektując portfel, zawsze warto wykonać próbny montaż z resztek materiału. Złożenie kilku warstw na sucho i zmierzenie ich suwmiarką da jasny obraz tego, z jak potężnym blokiem materiału będziemy musieli pracować. Pamiętaj, że lepiej użyć nieco cieńszej skóry i wzmocnić ją podszewką, niż walczyć z niemożliwym do złożenia kawałkiem grubej juchty.
Powiązane pytania
Jak ścieniać brzegi skóry w domu?
Do domowego ścieniania brzegów skóry (skiving) można użyć ostrego noża do skóry lub specjalnego ścieniacza. Wymaga to wprawy i pracy na twardym, gładkim podłożu.
Czym usztywnić miękką skórę na portfel?
Do usztywnienia miękkiej skóry, na przykład chromowej, stosuje się materiały takie jak salpa (mielonka skórzana) lub wigofil, wklejane pomiędzy warstwy właściwe.
Ile kart zmieści się w portfelu bifold?
Zależy to od projektu, ale klasyczny bifold z odpowiednio pocienioną skórą (0,8 - 1,0 mm na wnętrze) swobodnie pomieści od 4 do 8 kart, zachowując smukły profil.
Jaki wybijak wybrać do szycia portfeli?
Do szycia drobnej galanterii, takiej jak portfele, odpowiednio sprawdzają się wybijaki o mniejszym rozstawie zębów, zazwyczaj 3 mm lub 4 mm.
Czy skóra 2 mm nadaje się na portfel?
Skóra o grubości 2 mm jest zazwyczaj zbyt gruba na standardowy portfel składany (bifold), choć może sprawdzić się w prostych projektach typu cardholder, pod warunkiem odpowiedniego wykończenia krawędzi.
